Монгол улсын хөгжлийн ирээдүй
15 years ago
 |
10/21/09
Тєслийн тайлан бичих заавар, журам
Монгол улсын стандарт
МЭДЭЭЛЭЛ, НОМ ЗVЙН БАРИМТ БИЧГИЙН ТОГТОЛЦОО
Эрдэм шинжилгээний ажлын тайлан
Ерєнхий бvтэц, шаардлага
MNS =ISO 2492-97
Албан хэвлэл
Стандартчилал, хэмжилзvйн vндэсний тєв
УЛААНБААТАР 1997
1. БОЛОВСРУУЛСАН:
Т. Доржбал Шинжлэх ухаан.Технологийн мэдээлэлийн компанийн захирал,
Дэд доктор
О. Чилхаасvрэн Стандартчилал. Хэмжил зvйн vндэсний тєвийн ахлах
мэргэжилтэн
Батлуулахаар оруулсан:
Л. Баттулга - Гэгээрлийн Яамны ШУТ-ийн бодлогын газрын орлогч дарга
Д. Бадарч - Мэдээлэл. Баримт бичгийн стандартчилалын газрын орлогч дарга
Б. Ундраа - мєн хорооны нарийн бичгийн дарга, ЭША
2.СТАНДАРТЫН VЗVVЛЭЛТ, ШААРДЛАГЫН ТVВШИН
Тvвшинд хvрсэн буюу давсан бvлэг, зvйлийн дугаар
Олон улс, бvс нутгийн болон гадаад орны стандартын тэмдэглэгээ
Бvх бvлэг дугаар нь
ИСО 5966
3. СТАНДАРТАД VЗЛЭГ ХИЙХ ТУХАЙ
Анхны vзлэгийг 2002 онд, дараа нь 5 жил тутамд
4. ИШ ТАТСАН СТАНДАРТ
MNS 2203 - 80
MNS 2390 - 86
MNS 12 - 95
1. НЭР ТОМЪЁО, ТОРХОЙЛОЛТ
1.1. Эрдэм шинжилгээний ажлын тайлан* гэж эрдэм шинжилгээ, судалгаа, сорилт туршилтын ажлын vр дvн, хєгжил єнєєгийн тvвшинг илтгэсэн баримт бичгийг хэлнэ.
* Тайлбар: Ийм тайлан нь дэс дараатай , цэгцтэй мэдээлэлийг ауулсан байх бєгєєд мэдээлэлийн зохих тvвшинд хvрсэн уншигч дvгнэлт байх, шvvн тулгаж цаашдын зорилтыг тодорхойлж чадахуйц хэмжээнд бичиглэсэн байна.
1.2. Шинжлэх ухаан- технологийн тєслийн ажлын тайлан /цаашид “тайлан” гэж бичнэ / -д эрдэм шинжилгээ, судалгаа, сорилт туршилтын ажлын дvнгийн тухай мэдэлэлийг тодорхой,бvрэн тусгасан байна.
1.3. Тайланд сатндартчилсан /буюу шинжлэх ухаан, техникийн баримт бичигт хамгийн нийтлэг/ нэр томъёо тодорхойлолтыг хэрэглэнэ.
2. ТАЙЛАНГИЙН БVТЭЦ
2.1. Тайлан нь дор дурдсан бvтэцтэй байна
Vvнд:
-нvvр хуудас
-реферат
-гарчиг
-товчилсон vг, нэр томъёо, тэмдэгийн тайлбар
-чанарын vзvvлэлт буюу шинж чанарын єгєгдєхvvн
-vндсэн хэсэг
-ашигласан материалын жагсаалт
-хавсралт
2.1.1. Нvvр хуудас
Нvvр хуудас нь тайланг бичсэн гvйцэтгэгч байгууллагын нэр, ангилалын код буюу индекс, нуцын зэрэглэл, улсын бvртгэлийн дугаар, санхvvжvvлэгч байгууллага, тайлангийн болон тvvнийг ємчлєгчийн нэр, гvйцэтгэгчийн* нэр, овгийн эхний vсэг, эрдмийн зэрэг тайланг бичсэн газар, он, гvйцэтгэгч байгууллагын шуудангийн хаяг зэрэг мэдээллийг агуулна.
* Тайлбар: Гvйцэтгээгчийн нэр, овог ижилхэн тохиолдолд аль нэг нь удмын овог нэрээ нэмж хэрэглэж болно.
Нvvр хуудсыг 1 дvгээр хавсралтад зааснаар бэлтгэнэ.
Бичвэрийг vйлдэхдээ дараах шаардлага, журмыг баримтлана:
а) Гvйцэтгэгч байгууллагын нэрийг товчлон бичихгvй.
б) Тайланг Аравтын бvтэн ангилалаар ангилна. Ангилалыг - АБА- гэж товчлон бичнэ.
в) Тайланд А- , “Б” гэсэн нууцын зэрэглэл хэрэглэнэ.
“А”- Монгол улсын тєрийн нууцыг хамгаалах тухай хуульд заасан жагсаалтад хамаарах тайлан,
“Б ”- Бусад тайлан
г) Улсын бvртгэлийн дугаарыг Шинжлэх ухаан- технологийн бодлогыг хариуцсан тєв байгууллага олгоно. Улсын бvртгэлийн дугаар олгогдсоноор тухайн тайланг албан ёсны гэж vзнэ. Энэ дугаар нь таван оронтой тооноос бvрдэх бєгєєд дугаарлалт нь сvvлчийн оронгоос эхлэнэ.
Жишээлбэл: 00001, 00002 гэх мэт
д) Санхvvжvvлэгч байгууллагын нэр товчлолгvй бvрнээр нь бичнэ.
е) Тайлан ємчлєгчийг шинжлэх ухаан, технологийн тєсєл хэрэгжvvлэх гэрээгээр тодорхойлно. Тайлан ємчлєгчийн нэрийг товчлохгvй.
ж) Тайлангийн нэрийн тєгсгєлд цэг тавихгvй.
з) Гvйцэтгэгчийн нэр ба овгийн эхний vсгийг бичиж, дараа нь цэг тавина. Тайлан нь нэгээс дээш гvйцэтгэгчтэй бол овог нэрvvдийн хооронд таслал тавьж бичнэ. Эдгээр хvмvvст хамаарах эрдмийн зэргийн нэрийг товчлохгvй.
и) Удирдагчийн нэр, овог, эрдмийн зэргийг “з”- д заасан дvрмээр бичнэ.
к) Тайланг бичсэн байгууллагын оршиж байгаа газрыг бичих ба оныг дєрвєн оронтой тоогоор бичнэ.
Жишээлбэл: УЛААНБААТАР ХОТ 2003
л) Холбооны байгууллагаас олгосон шуудангийн хаягыг бичнэ.
Жишээлбэл: Бага тойруу-49, Улаабаатар 46 гэх мэт.
2.1.2. Реферат
2.1.2.1.
Реферат нь тайлангийн хэмээх гол агуулгыг илэрхийлсэн товчлол бєгєєд MNS 2390-86 тоот стандартын агуулгад нийцсэн байна. Реферат болон шаардлагатай гэж vзсэн тvvнд холбогдох зарим материалыг орос, англи хэлээр бичиж болно. Реферат нь тайлангийн ном зvйн тодорхойлолт, бичвэр, тvлхvvр vгс гэсэн гурьан хэсгээс бvрдэнэ.
2.1.2.1.1.
Ном зvйн тодорхойлолт. Энэ хэсэгт тайлангийн нэр, хуудас, зураг, хvснэгтийн тоо, тайланг бичсэн газар, он, тайлан ємчлєгчийн нэрийг бичнэ. Тайлан ємчлєгчийн нэрийг хашилтад бичнэ. Хуудас, зураг, хvснэгтийг дараах байдлаар тэмдэглэн бичнэ.
Жишээлбэл: “Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль”
МОНГОЛ УЛСЫН СТАНДАРТ
Мэдээлэл, ном зvйн баримт бичгийн тогтолцоо. Эрдэм шинжилгээний ажлын тайлан. Ерєнхий бvтэц, шаардлага
MNS= ISO 2492-97
Documentation and information. Presentation of scientific and technical reports. General structure and requires.
УСТ 2492 89- ын оронд
Стандартчилал хэмжил зvйн vндэсний тєвийн даргын 1997 оны 3 дугаар сарын 18-ны єдрийн 81 дvгээр тушаалаар батлав.
1997 оны 5-аар сарын 1 –ээс эхлэн 2002 оны 1-ээр сарын 01 хvртэл ашиглана.
Энэ стандартаар эрдэм шинжилгээний ажлын тайланд тавих ерєнхий шаардлага, бvтэцийг тогтооно. Энэхvv стандарт нь эрдэм шинжилгээ, сорилт туршилтын байгууллага, холбогдох албан тушаалтан, бvх шатны сургалтын болон шинжлэх ухаан, технологийн тєсєл хэрэгжvvлдэг тєр, олон нийт, аж ахуйн нэгж, хэвлэл мэдээлэлийн байгууллагад хамарна. Хуулбарлан хэвлэхийг хориглоно.
2.1.3. Бичвэр
Энэ хэсэг нь дараах бvтэц агуулагатай байна.
2.1.3.1.
- Оршил
- санал зорилго
- ач холбогдол, чухалчилан vзэх шалтгаан,
- асуудлын судлагдсан байдал.
2.1.3.2. Ном бусад хэвлэлийн тойм судалгааны vндсэн зорилт, чиглэл.
2.1.3.3. Туршилтын ажил
- судалгааны зvйн буюу обьект,
- судалгааны арга, багаж тєхєрємж,
- туршилтын дvн, дvгнэлт,
- нэгдсэн дvгнэлт, санал зєвлємж.
2.1.3.4. ашигласан ном бусад холбогдох хэвлэлийн жагсаалт
2.1.3.5. Хавсралт
Товч тайлбар, техник тоног тєхєєрємжийн лавлах, холбогдох материалыг тусгай хавсралтаар гаргаж болно.
2.1.3.6. Тvлхvvр vг.
Тайлангийн гол агуулгыг илэрхийлж чадах 8-10 vгээр тєлєєлvvлэн тvлхvvр vгсийг зєвхєн рефератаас авч бичнэ. Харин тайлангийн нэрэнд байгаа vгсийг тvлхvvр vг болгон ашиглахгvй.
Тvлхvvр vгсийг жижиг vсгээр бичих ба хашилтанд vгсийн хооронд сул зай орхиргvйгээр бичнэ. Уул рефератын хэсэгт бичсэн хvний нэр, хот, улсын нэр нь тvлхvvр vг байх шаардлагатай бол том vсгээр эхлэн бичнэ.
Жишээлбэл: Улаанбаатар гэх мэт.
2.1.3.7. Гарчиг
Гарчигт бvлэг зvйл, хавсралтын нэрийг дэс дараалан, бичиж, ард нь харгалзах хуудасны дугаарыг тавина.
2.1.3.8. Товчилсон vг, нэр томъёо, тэмдэгийн тайлбар
Нарийн мэргэжлийн vгийн товчлол, нэр томъёо, тэмдгийн тухай тайланд 20-оос доошгvй удаа орж нэр томъёо, тэмдэг тус бvрийг олон давтан хэрэглэсэн бол тухайн vгсийн товчилол нэр томъёо, тэмдэгийг тусгайлан тайлбарлаж хавсаргана. Бусад тохиолдолд эдгээрийн тайлбарыг тухайн vгийн товчлол, нэр томъёо, тэмдгийг эхлэн хэрэглэсэн хуудасны доод хэсэгт байрлуулна. Тайлбарын зvvн талд товчилсон vг нэр томъёо, тэмдгийг байрлуулж баруун талд нь зохих тайлбарыг бичнэ.
2.1.3.9. Чанарын vзvvлэлт (буюу шинж чанарын єгєгдєхvvн)
Шинжлэх ухаан технологийн тєслийг хэрэгжvvлэх хvрээнд судалсан объект тус бvрийн хими-физикийн болон механик, биологи, физиологийн зэрэг шинж чанарын єгєгдєхvvнийг 2-дугаар хавсралт
/ загвар/ -д заасан маягаар гаргаж бэлтгэнэ.
2.1.4 Vндсэн хэсэг
2.1.4.1. Тайлангийн vндсэн хэсэг нь холбогдол бvхий зураг, хvснэгт, тайлбартай байж болэно. Агуулгын хэсэг нь уг ажлынхаа
- онол,
- арга зvй,
- vр дvн, дvгнэлт, зєвлємж, санал, шаардлагатай бол зохих
шvvмж зэргээс тус тус бvрдэнэ.
2.1.4.2. Vндсэн хэсэг нь бичсэн зvйлийнхээ утгыг бvрэн илтгэсэн аль
болохоор товчхон, хоёрдмол санаа илэрхийлээгvй байвал зохино.
MNS2492-97
2.1.4.3. Шинж чанарын єгєгдєхvvний дараа тайлангийн vндсэн хэсгийг
эхлэн бичвэл зохино.
2.1.4.4. Тайлбар зураг.
Тайлбар зургийг бvлгийн хэмжээнд араб тоогоор vргэлжлvvлэн дугаарлана. Тайлбар зургийн дугаар нь”... дугаар зураг” гэсэн vгний ємнє бичигдэх єєр хоорондын цэгээр тусгаарлах хоёр тооноос тогтоно. Vvний эхний тоо нь уг зурагт хамаарах тайлангийн бvлгийн дугаар, дараачиинх нь зургийн дэс дугаараас тус тус бvрдэнэ. Тайлангийн бичлэгийн хэсэг дэх зурагт иш таталтыг заахдаа хашилтанд”... дугаар зураг” гэсэн vгийн ємнє тvvний бvрэн дугаарыг бичнэ. Зураг тус бvрийн нэр, холбогдох тайлбарыг зургийн доор нь бичнэ.
2.1.4.5. Хvснэгт
Хvснэгт тус бvрт гарчиг бичнэ. Гарчигийн доор баруун дээд талд”...дугаар хvснэгт” гэсэн бичиг бичнэ. Хvснэгтийн бvлгийн хэмжээнд араб тоогоор vргэлжилvvлэн дугаарлана. Хvснэгтийн дугаар нь хоорондоо цэгээр тусгаарласан хоёр оронтой тооноос бvрдэх бєгєєд эхний тоо нь уул хvснэгтэд хамаарах тайлангийн бvлгийн дугаар,дараачиинх нь хvснэгтийн дэс дугаараас тус тус бvрдэнэ.Тайлангийн бичлэгийн хэсэгт хvснэгтийн иш татаж заахдаа хаалтан дотор “... дугаар хvснэгт” гэдэг vгийн ємнє тухайн хvснэгтийн бvрэн дугаарыг бичнэ.
2.1.4.6
2.1.4.6.1. Тэмдэг, тоон итгэлцvvрийн тайлбарыг уг тэмдэг, итгэлцvvрийг агуулсан томъёоны дараа бичнэ.
2.1.4.6.2. Томъёог бvлгийн хэмжээнд араб тоогоор vргэлжлvvлэн дугаарлана. Томъёоны дугаар хоорондоо цэгээр тусгаарлагдсан хоёр оронтой тооноос бvрдэх бєгєєд эхний тоо нь уг томъёо холбогдох бvлгийн дугаар, дараачиинх нь томъёоны дэс даорааллын дугаарыг тус тус заана. Дугаарыг уул томъёоны эгц баруун талд нилээд зайтай хаалтан дотор бичнэ.
2.1.4.7. Ашигласан ном, бусад холбогдох хэвлэлийн жагсаалт
Эх материалын нэрийг жагсаалтанд vсгийн дарааллаар байрлуулан бичнэ. Жагсаалтанд баримт бичгийн ном зvйн тодорхойлолтыг дараах журмаар бичнэ. Vvнд:
- Ном зохиогчийн нэр, / овгийн эхний vсгийн хамт/ номын нэр, хэвлэсэн болон хэвлэлийн газар, он, хуудас, зураг, хvснэгтийн тоо зэргийг дэс дараалуулан бичнэ.
- Сэтгvvл, vргэлжлэл хэвлэлийн єгvvлэгийн зохиогчийн нэр
овгийн эхний vсгийн хамт/ єгvvллийн гарчиг, хэвлэлийн сэтгvvлийн нэр, он, дугаар, тухайн єгvvллийн бичигдсэн хуудасны дугаар/ эхэлсэн хуудас болон дууссан хуудасны дугаарыг зураасаар тусгаарлан дэс дараалуулан тус тус бичнэ.
- Эрдэм шинжилгээний ажлын тайлангийн нэр, улсын бvртгэлийн дугаар, тайлангаа бичсэн байгууллагын нэр, хэвлэсэн газар, он,хуудасны тоо зэргийг дэс дарааллуулан бичнэ. Тайлангийн нэрийн дараа хаалтан дотор “эрдэм шинжилгээний ажлын тайлан” гэдэг vгийг бичнэ.
- Монгол Улсын стандартын тэмдэглэгээ, нэрийг бичнэ,
- Шинэ бvтээлийн нэр, он, сар, єдєр, гэрчилгээний дугаар зэргийг
бичнэ.
Мєн зураг тєсєл, техникийн бусад баримт бичгийн тухайд баримт бичгийн нэр, тєрєл, уг бичиг баримтыг бэлтгэн гаргасан байгууллагын нэр, хэвлэсэн газар , он зэргийг дараалуулан бичнэ.
2.1.4.8. Иш таталт.
Тайлангийн бичлэгийн уг иш татсан материалыг дурдахдаа тvvний “Ашигласан материалын жагсаалт” дахь харгалзсан дугаарын дунд хаалтанд бичиж заана.
2.1.4.9. Хавсралт
а) Хавсралт нь тусдаа дэс дарааллын дугаартай байж болно.
б) Тєгсгєлийн хэсгийн ємнє байрлана. Энэ хэсэгт, тухайлбал, математикийн томъёоны нотолгоо, туршилтын ажилтай холбогдсон нарийвчилсан тайлбар ойлголт, тооцоо, мэдээллийг тайланд хавсралтаар тусгана. Товч тайлбар, техник тоног тєхєєрємийн лавлах гэх мэтийн нэмэлт зохих материалыг тусгай хавсралтаар гаргаж болно.
в) Тайлангийн хавсралт бvр тусгай гарчигтай байна. Хавсралтыг тайланд дурдсан дэс дараалалаар vргэлжлvvлэн дугаарлаж, тvvний эцэст байрлуулна.
4. ТЕХНИКИЙН ЕРЄНХИЙ ШААРДЛАГА
4.1. Тайланг энэхvv стандарт, мєн MNS 2203-80 тоот стандартын дагуу (буюу А-4- ын) хэмжээний цаасан дээр Монгол болон зєвшєєрч байгаа бусад хэлээр бичнэ. Хуудасны дээд, доод баруун, зvvн талаас орхих зай нь дараах хэмжээтэй байга.
Vvнд:
Дээд талаас 25,4
Доод талаас 25,4.,
Зvvн болон баруун талаас нь тус бvр 31,7 мм байна.
4.2. Тайлангийн бичвэрийг “Монгол хэлний компъютерийн орчны тогтолцоо, DOS –ын орчны кирилл vсгийн код” MNS 4229-96, мєн “Windows-ын орчны кирилл vсгийн код” MNS 4330-96, мєн “Windows –ын орчны макитоншийн кирилл vсгийн код” MNS 4331-96, товчлуур дээрх кирилл vсэг, тэмдэгтийн байршил MNS 4332-96 тоот стандартыг тус тус vндэслэн бичвэл зохино.
4.3. Тайлангийн хуудасны тоо хэмжээ нь доор дурдсанаас хэтрэхгvй байна.
- Байгаль, техник, анагаах ухаан, хєдєє аж ахуйн ухааны салбарт хамаарах тайлан нь-100 хуудас,
- Нийгмийн ухааны салбарт хамаарах тайлан нь – 150 хуудас байна.
4.4. Томъёо, тэмдгийг компъютер ашиглан бичих боломжгvй тохиолдолд хар тушээр цэвэрхэн бичнэ.
4.5. Зураг, диаграмм, бvдvvвчийг аль болохоор компъютерийг ашиглан бэлтгэх бєгєєд хэрэв тийм бололцоогvй бол хар тушээр цэвэрхэн зурна.
4.6. Тайлангийн нvvр хуудас, хавсралтуудаас бусад бvх хуудас/ хvснэгт, зураг, диаграмм, бvдvvвчийг оролцуулан/-ыг дэс дараалан дугаарлана. Хуудасны дугаарыг араб тоогоор хуудас нэг бvрийн баруун дээд талд тавина. Хавсралтанд тусгай дугаар бичнэ. Тайланг дугаарлах бvдvvвчийг “А” хавсралтаар vзvvлэв.
4.7. Энэхvv стандартын 4.2-д зааснаас бусад нь зєвлємжийн шинжтэй байна.
МЭДЭЭЛЭЛ, НОМ ЗVЙН БАРИМТ БИЧГИЙН ТОГТОЛЦОО
Эрдэм шинжилгээний ажлын тайлан
Ерєнхий бvтэц, шаардлага
MNS =ISO 2492-97
Албан хэвлэл
Стандартчилал, хэмжилзvйн vндэсний тєв
УЛААНБААТАР 1997
1. БОЛОВСРУУЛСАН:
Т. Доржбал Шинжлэх ухаан.Технологийн мэдээлэлийн компанийн захирал,
Дэд доктор
О. Чилхаасvрэн Стандартчилал. Хэмжил зvйн vндэсний тєвийн ахлах
мэргэжилтэн
Батлуулахаар оруулсан:
Л. Баттулга - Гэгээрлийн Яамны ШУТ-ийн бодлогын газрын орлогч дарга
Д. Бадарч - Мэдээлэл. Баримт бичгийн стандартчилалын газрын орлогч дарга
Б. Ундраа - мєн хорооны нарийн бичгийн дарга, ЭША
2.СТАНДАРТЫН VЗVVЛЭЛТ, ШААРДЛАГЫН ТVВШИН
Тvвшинд хvрсэн буюу давсан бvлэг, зvйлийн дугаар
Олон улс, бvс нутгийн болон гадаад орны стандартын тэмдэглэгээ
Бvх бvлэг дугаар нь
ИСО 5966
3. СТАНДАРТАД VЗЛЭГ ХИЙХ ТУХАЙ
Анхны vзлэгийг 2002 онд, дараа нь 5 жил тутамд
4. ИШ ТАТСАН СТАНДАРТ
MNS 2203 - 80
MNS 2390 - 86
MNS 12 - 95
1. НЭР ТОМЪЁО, ТОРХОЙЛОЛТ
1.1. Эрдэм шинжилгээний ажлын тайлан* гэж эрдэм шинжилгээ, судалгаа, сорилт туршилтын ажлын vр дvн, хєгжил єнєєгийн тvвшинг илтгэсэн баримт бичгийг хэлнэ.
* Тайлбар: Ийм тайлан нь дэс дараатай , цэгцтэй мэдээлэлийг ауулсан байх бєгєєд мэдээлэлийн зохих тvвшинд хvрсэн уншигч дvгнэлт байх, шvvн тулгаж цаашдын зорилтыг тодорхойлж чадахуйц хэмжээнд бичиглэсэн байна.
1.2. Шинжлэх ухаан- технологийн тєслийн ажлын тайлан /цаашид “тайлан” гэж бичнэ / -д эрдэм шинжилгээ, судалгаа, сорилт туршилтын ажлын дvнгийн тухай мэдэлэлийг тодорхой,бvрэн тусгасан байна.
1.3. Тайланд сатндартчилсан /буюу шинжлэх ухаан, техникийн баримт бичигт хамгийн нийтлэг/ нэр томъёо тодорхойлолтыг хэрэглэнэ.
2. ТАЙЛАНГИЙН БVТЭЦ
2.1. Тайлан нь дор дурдсан бvтэцтэй байна
Vvнд:
-нvvр хуудас
-реферат
-гарчиг
-товчилсон vг, нэр томъёо, тэмдэгийн тайлбар
-чанарын vзvvлэлт буюу шинж чанарын єгєгдєхvvн
-vндсэн хэсэг
-ашигласан материалын жагсаалт
-хавсралт
2.1.1. Нvvр хуудас
Нvvр хуудас нь тайланг бичсэн гvйцэтгэгч байгууллагын нэр, ангилалын код буюу индекс, нуцын зэрэглэл, улсын бvртгэлийн дугаар, санхvvжvvлэгч байгууллага, тайлангийн болон тvvнийг ємчлєгчийн нэр, гvйцэтгэгчийн* нэр, овгийн эхний vсэг, эрдмийн зэрэг тайланг бичсэн газар, он, гvйцэтгэгч байгууллагын шуудангийн хаяг зэрэг мэдээллийг агуулна.
* Тайлбар: Гvйцэтгээгчийн нэр, овог ижилхэн тохиолдолд аль нэг нь удмын овог нэрээ нэмж хэрэглэж болно.
Нvvр хуудсыг 1 дvгээр хавсралтад зааснаар бэлтгэнэ.
Бичвэрийг vйлдэхдээ дараах шаардлага, журмыг баримтлана:
а) Гvйцэтгэгч байгууллагын нэрийг товчлон бичихгvй.
б) Тайланг Аравтын бvтэн ангилалаар ангилна. Ангилалыг - АБА- гэж товчлон бичнэ.
в) Тайланд А- , “Б” гэсэн нууцын зэрэглэл хэрэглэнэ.
“А”- Монгол улсын тєрийн нууцыг хамгаалах тухай хуульд заасан жагсаалтад хамаарах тайлан,
“Б ”- Бусад тайлан
г) Улсын бvртгэлийн дугаарыг Шинжлэх ухаан- технологийн бодлогыг хариуцсан тєв байгууллага олгоно. Улсын бvртгэлийн дугаар олгогдсоноор тухайн тайланг албан ёсны гэж vзнэ. Энэ дугаар нь таван оронтой тооноос бvрдэх бєгєєд дугаарлалт нь сvvлчийн оронгоос эхлэнэ.
Жишээлбэл: 00001, 00002 гэх мэт
д) Санхvvжvvлэгч байгууллагын нэр товчлолгvй бvрнээр нь бичнэ.
е) Тайлан ємчлєгчийг шинжлэх ухаан, технологийн тєсєл хэрэгжvvлэх гэрээгээр тодорхойлно. Тайлан ємчлєгчийн нэрийг товчлохгvй.
ж) Тайлангийн нэрийн тєгсгєлд цэг тавихгvй.
з) Гvйцэтгэгчийн нэр ба овгийн эхний vсгийг бичиж, дараа нь цэг тавина. Тайлан нь нэгээс дээш гvйцэтгэгчтэй бол овог нэрvvдийн хооронд таслал тавьж бичнэ. Эдгээр хvмvvст хамаарах эрдмийн зэргийн нэрийг товчлохгvй.
и) Удирдагчийн нэр, овог, эрдмийн зэргийг “з”- д заасан дvрмээр бичнэ.
к) Тайланг бичсэн байгууллагын оршиж байгаа газрыг бичих ба оныг дєрвєн оронтой тоогоор бичнэ.
Жишээлбэл: УЛААНБААТАР ХОТ 2003
л) Холбооны байгууллагаас олгосон шуудангийн хаягыг бичнэ.
Жишээлбэл: Бага тойруу-49, Улаабаатар 46 гэх мэт.
2.1.2. Реферат
2.1.2.1.
Реферат нь тайлангийн хэмээх гол агуулгыг илэрхийлсэн товчлол бєгєєд MNS 2390-86 тоот стандартын агуулгад нийцсэн байна. Реферат болон шаардлагатай гэж vзсэн тvvнд холбогдох зарим материалыг орос, англи хэлээр бичиж болно. Реферат нь тайлангийн ном зvйн тодорхойлолт, бичвэр, тvлхvvр vгс гэсэн гурьан хэсгээс бvрдэнэ.
2.1.2.1.1.
Ном зvйн тодорхойлолт. Энэ хэсэгт тайлангийн нэр, хуудас, зураг, хvснэгтийн тоо, тайланг бичсэн газар, он, тайлан ємчлєгчийн нэрийг бичнэ. Тайлан ємчлєгчийн нэрийг хашилтад бичнэ. Хуудас, зураг, хvснэгтийг дараах байдлаар тэмдэглэн бичнэ.
Жишээлбэл: “Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль”
МОНГОЛ УЛСЫН СТАНДАРТ
Мэдээлэл, ном зvйн баримт бичгийн тогтолцоо. Эрдэм шинжилгээний ажлын тайлан. Ерєнхий бvтэц, шаардлага
MNS= ISO 2492-97
Documentation and information. Presentation of scientific and technical reports. General structure and requires.
УСТ 2492 89- ын оронд
Стандартчилал хэмжил зvйн vндэсний тєвийн даргын 1997 оны 3 дугаар сарын 18-ны єдрийн 81 дvгээр тушаалаар батлав.
1997 оны 5-аар сарын 1 –ээс эхлэн 2002 оны 1-ээр сарын 01 хvртэл ашиглана.
Энэ стандартаар эрдэм шинжилгээний ажлын тайланд тавих ерєнхий шаардлага, бvтэцийг тогтооно. Энэхvv стандарт нь эрдэм шинжилгээ, сорилт туршилтын байгууллага, холбогдох албан тушаалтан, бvх шатны сургалтын болон шинжлэх ухаан, технологийн тєсєл хэрэгжvvлдэг тєр, олон нийт, аж ахуйн нэгж, хэвлэл мэдээлэлийн байгууллагад хамарна. Хуулбарлан хэвлэхийг хориглоно.
2.1.3. Бичвэр
Энэ хэсэг нь дараах бvтэц агуулагатай байна.
2.1.3.1.
- Оршил
- санал зорилго
- ач холбогдол, чухалчилан vзэх шалтгаан,
- асуудлын судлагдсан байдал.
2.1.3.2. Ном бусад хэвлэлийн тойм судалгааны vндсэн зорилт, чиглэл.
2.1.3.3. Туршилтын ажил
- судалгааны зvйн буюу обьект,
- судалгааны арга, багаж тєхєрємж,
- туршилтын дvн, дvгнэлт,
- нэгдсэн дvгнэлт, санал зєвлємж.
2.1.3.4. ашигласан ном бусад холбогдох хэвлэлийн жагсаалт
2.1.3.5. Хавсралт
Товч тайлбар, техник тоног тєхєєрємжийн лавлах, холбогдох материалыг тусгай хавсралтаар гаргаж болно.
2.1.3.6. Тvлхvvр vг.
Тайлангийн гол агуулгыг илэрхийлж чадах 8-10 vгээр тєлєєлvvлэн тvлхvvр vгсийг зєвхєн рефератаас авч бичнэ. Харин тайлангийн нэрэнд байгаа vгсийг тvлхvvр vг болгон ашиглахгvй.
Тvлхvvр vгсийг жижиг vсгээр бичих ба хашилтанд vгсийн хооронд сул зай орхиргvйгээр бичнэ. Уул рефератын хэсэгт бичсэн хvний нэр, хот, улсын нэр нь тvлхvvр vг байх шаардлагатай бол том vсгээр эхлэн бичнэ.
Жишээлбэл: Улаанбаатар гэх мэт.
2.1.3.7. Гарчиг
Гарчигт бvлэг зvйл, хавсралтын нэрийг дэс дараалан, бичиж, ард нь харгалзах хуудасны дугаарыг тавина.
2.1.3.8. Товчилсон vг, нэр томъёо, тэмдэгийн тайлбар
Нарийн мэргэжлийн vгийн товчлол, нэр томъёо, тэмдгийн тухай тайланд 20-оос доошгvй удаа орж нэр томъёо, тэмдэг тус бvрийг олон давтан хэрэглэсэн бол тухайн vгсийн товчилол нэр томъёо, тэмдэгийг тусгайлан тайлбарлаж хавсаргана. Бусад тохиолдолд эдгээрийн тайлбарыг тухайн vгийн товчлол, нэр томъёо, тэмдгийг эхлэн хэрэглэсэн хуудасны доод хэсэгт байрлуулна. Тайлбарын зvvн талд товчилсон vг нэр томъёо, тэмдгийг байрлуулж баруун талд нь зохих тайлбарыг бичнэ.
2.1.3.9. Чанарын vзvvлэлт (буюу шинж чанарын єгєгдєхvvн)
Шинжлэх ухаан технологийн тєслийг хэрэгжvvлэх хvрээнд судалсан объект тус бvрийн хими-физикийн болон механик, биологи, физиологийн зэрэг шинж чанарын єгєгдєхvvнийг 2-дугаар хавсралт
/ загвар/ -д заасан маягаар гаргаж бэлтгэнэ.
2.1.4 Vндсэн хэсэг
2.1.4.1. Тайлангийн vндсэн хэсэг нь холбогдол бvхий зураг, хvснэгт, тайлбартай байж болэно. Агуулгын хэсэг нь уг ажлынхаа
- онол,
- арга зvй,
- vр дvн, дvгнэлт, зєвлємж, санал, шаардлагатай бол зохих
шvvмж зэргээс тус тус бvрдэнэ.
2.1.4.2. Vндсэн хэсэг нь бичсэн зvйлийнхээ утгыг бvрэн илтгэсэн аль
болохоор товчхон, хоёрдмол санаа илэрхийлээгvй байвал зохино.
MNS2492-97
2.1.4.3. Шинж чанарын єгєгдєхvvний дараа тайлангийн vндсэн хэсгийг
эхлэн бичвэл зохино.
2.1.4.4. Тайлбар зураг.
Тайлбар зургийг бvлгийн хэмжээнд араб тоогоор vргэлжлvvлэн дугаарлана. Тайлбар зургийн дугаар нь”... дугаар зураг” гэсэн vгний ємнє бичигдэх єєр хоорондын цэгээр тусгаарлах хоёр тооноос тогтоно. Vvний эхний тоо нь уг зурагт хамаарах тайлангийн бvлгийн дугаар, дараачиинх нь зургийн дэс дугаараас тус тус бvрдэнэ. Тайлангийн бичлэгийн хэсэг дэх зурагт иш таталтыг заахдаа хашилтанд”... дугаар зураг” гэсэн vгийн ємнє тvvний бvрэн дугаарыг бичнэ. Зураг тус бvрийн нэр, холбогдох тайлбарыг зургийн доор нь бичнэ.
2.1.4.5. Хvснэгт
Хvснэгт тус бvрт гарчиг бичнэ. Гарчигийн доор баруун дээд талд”...дугаар хvснэгт” гэсэн бичиг бичнэ. Хvснэгтийн бvлгийн хэмжээнд араб тоогоор vргэлжилvvлэн дугаарлана. Хvснэгтийн дугаар нь хоорондоо цэгээр тусгаарласан хоёр оронтой тооноос бvрдэх бєгєєд эхний тоо нь уул хvснэгтэд хамаарах тайлангийн бvлгийн дугаар,дараачиинх нь хvснэгтийн дэс дугаараас тус тус бvрдэнэ.Тайлангийн бичлэгийн хэсэгт хvснэгтийн иш татаж заахдаа хаалтан дотор “... дугаар хvснэгт” гэдэг vгийн ємнє тухайн хvснэгтийн бvрэн дугаарыг бичнэ.
2.1.4.6
2.1.4.6.1. Тэмдэг, тоон итгэлцvvрийн тайлбарыг уг тэмдэг, итгэлцvvрийг агуулсан томъёоны дараа бичнэ.
2.1.4.6.2. Томъёог бvлгийн хэмжээнд араб тоогоор vргэлжлvvлэн дугаарлана. Томъёоны дугаар хоорондоо цэгээр тусгаарлагдсан хоёр оронтой тооноос бvрдэх бєгєєд эхний тоо нь уг томъёо холбогдох бvлгийн дугаар, дараачиинх нь томъёоны дэс даорааллын дугаарыг тус тус заана. Дугаарыг уул томъёоны эгц баруун талд нилээд зайтай хаалтан дотор бичнэ.
2.1.4.7. Ашигласан ном, бусад холбогдох хэвлэлийн жагсаалт
Эх материалын нэрийг жагсаалтанд vсгийн дарааллаар байрлуулан бичнэ. Жагсаалтанд баримт бичгийн ном зvйн тодорхойлолтыг дараах журмаар бичнэ. Vvнд:
- Ном зохиогчийн нэр, / овгийн эхний vсгийн хамт/ номын нэр, хэвлэсэн болон хэвлэлийн газар, он, хуудас, зураг, хvснэгтийн тоо зэргийг дэс дараалуулан бичнэ.
- Сэтгvvл, vргэлжлэл хэвлэлийн єгvvлэгийн зохиогчийн нэр
овгийн эхний vсгийн хамт/ єгvvллийн гарчиг, хэвлэлийн сэтгvvлийн нэр, он, дугаар, тухайн єгvvллийн бичигдсэн хуудасны дугаар/ эхэлсэн хуудас болон дууссан хуудасны дугаарыг зураасаар тусгаарлан дэс дараалуулан тус тус бичнэ.
- Эрдэм шинжилгээний ажлын тайлангийн нэр, улсын бvртгэлийн дугаар, тайлангаа бичсэн байгууллагын нэр, хэвлэсэн газар, он,хуудасны тоо зэргийг дэс дарааллуулан бичнэ. Тайлангийн нэрийн дараа хаалтан дотор “эрдэм шинжилгээний ажлын тайлан” гэдэг vгийг бичнэ.
- Монгол Улсын стандартын тэмдэглэгээ, нэрийг бичнэ,
- Шинэ бvтээлийн нэр, он, сар, єдєр, гэрчилгээний дугаар зэргийг
бичнэ.
Мєн зураг тєсєл, техникийн бусад баримт бичгийн тухайд баримт бичгийн нэр, тєрєл, уг бичиг баримтыг бэлтгэн гаргасан байгууллагын нэр, хэвлэсэн газар , он зэргийг дараалуулан бичнэ.
2.1.4.8. Иш таталт.
Тайлангийн бичлэгийн уг иш татсан материалыг дурдахдаа тvvний “Ашигласан материалын жагсаалт” дахь харгалзсан дугаарын дунд хаалтанд бичиж заана.
2.1.4.9. Хавсралт
а) Хавсралт нь тусдаа дэс дарааллын дугаартай байж болно.
б) Тєгсгєлийн хэсгийн ємнє байрлана. Энэ хэсэгт, тухайлбал, математикийн томъёоны нотолгоо, туршилтын ажилтай холбогдсон нарийвчилсан тайлбар ойлголт, тооцоо, мэдээллийг тайланд хавсралтаар тусгана. Товч тайлбар, техник тоног тєхєєрємийн лавлах гэх мэтийн нэмэлт зохих материалыг тусгай хавсралтаар гаргаж болно.
в) Тайлангийн хавсралт бvр тусгай гарчигтай байна. Хавсралтыг тайланд дурдсан дэс дараалалаар vргэлжлvvлэн дугаарлаж, тvvний эцэст байрлуулна.
4. ТЕХНИКИЙН ЕРЄНХИЙ ШААРДЛАГА
4.1. Тайланг энэхvv стандарт, мєн MNS 2203-80 тоот стандартын дагуу (буюу А-4- ын) хэмжээний цаасан дээр Монгол болон зєвшєєрч байгаа бусад хэлээр бичнэ. Хуудасны дээд, доод баруун, зvvн талаас орхих зай нь дараах хэмжээтэй байга.
Vvнд:
Дээд талаас 25,4
Доод талаас 25,4.,
Зvvн болон баруун талаас нь тус бvр 31,7 мм байна.
4.2. Тайлангийн бичвэрийг “Монгол хэлний компъютерийн орчны тогтолцоо, DOS –ын орчны кирилл vсгийн код” MNS 4229-96, мєн “Windows-ын орчны кирилл vсгийн код” MNS 4330-96, мєн “Windows –ын орчны макитоншийн кирилл vсгийн код” MNS 4331-96, товчлуур дээрх кирилл vсэг, тэмдэгтийн байршил MNS 4332-96 тоот стандартыг тус тус vндэслэн бичвэл зохино.
4.3. Тайлангийн хуудасны тоо хэмжээ нь доор дурдсанаас хэтрэхгvй байна.
- Байгаль, техник, анагаах ухаан, хєдєє аж ахуйн ухааны салбарт хамаарах тайлан нь-100 хуудас,
- Нийгмийн ухааны салбарт хамаарах тайлан нь – 150 хуудас байна.
4.4. Томъёо, тэмдгийг компъютер ашиглан бичих боломжгvй тохиолдолд хар тушээр цэвэрхэн бичнэ.
4.5. Зураг, диаграмм, бvдvvвчийг аль болохоор компъютерийг ашиглан бэлтгэх бєгєєд хэрэв тийм бололцоогvй бол хар тушээр цэвэрхэн зурна.
4.6. Тайлангийн нvvр хуудас, хавсралтуудаас бусад бvх хуудас/ хvснэгт, зураг, диаграмм, бvдvvвчийг оролцуулан/-ыг дэс дараалан дугаарлана. Хуудасны дугаарыг араб тоогоор хуудас нэг бvрийн баруун дээд талд тавина. Хавсралтанд тусгай дугаар бичнэ. Тайланг дугаарлах бvдvvвчийг “А” хавсралтаар vзvvлэв.
4.7. Энэхvv стандартын 4.2-д зааснаас бусад нь зєвлємжийн шинжтэй байна.
Б. ӨӨРИЙГӨӨ VНЭЛЭХ ТАЙЛАН БИЧИХ ЗӨВЛӨМЖ
Нэг. Тайлангийн зорилго Сургалтын байгууллагуудын өөрийгөө vнэлэх тайлан нь магадлан итгэмжлэх ажилд чухал vvрэг гvйцэтгэнэ.
1. Тайланг тухайн сургалтын байгууллагын хувьд магадлан итгэмжлvvлэх vйл ажиллагааг анхлан буюу vргэлжлvvлэн хийлгэх албан ёсны хvсэлт гэж vзэж болно.
2. Тайланд өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагааны зорилго, тvvний хэрэгжилт, vр дvнг нэгтгэн дvгнэсэн байна.
3. Тайлан нь тухайн сургууль өөрийнхөө vйл ажиллагаа, тавьсан зорилго, хvрсэн vр дvн, хөгжлийн явцдаа vнэлгээ хийх чадварыг харуулна.
4. Тайлан нь урьдчилсан шаардлагууд болон магадлан итгэмжлэл явуулахад баримтлах шалгууруудыг тухайн сургалтын байгууллага хангаж байгааг нотлох vндэслэл болно.
5. Тайлан нь тухайн сургууль дээр ажиллах шинжээчдийн хэсгийн болон Vндэсний зөвлөлийн vйл ажиллагаанд шаардлагатай мэдээллийг товч байдлаар агуулсан байна.
Хоёр. Тайланг хэнд зориулах вэ? өөрийгөө vнэлэх тайланг зөвхөн магадлан итгэмжлэл хийлгэхэд зориулах бус харин байгууллагынхаа доторх болон гадны хvмvvст мэдээлэх хэрэгсэл болгож ашиглахаар боловсруулах нь чухал. өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагааны талаарх завсрын тайлангууд, өөрийн vнэлгээний эцсийн тайлан нь сургуулийн удирдлага, багш, ажилтан оюутнууд болон элсэх хvмvvс, оюутнуудын эцэг эх, төгсөгчид, төрийн зохих байгууллагууд, дээд боловсролын сургалтын байгууллагуудын холбоодод мэдээлэл болох ёстой.
Гурав. Тайлангийн бvтэцөөрийгөө vнэлэх тайланг бичихдээ дараах зvйлийг анхаарах шаардлагатай: - сургуулийн vйл ажиллагааг бvхэлд нь хамарсан байх; - хэл найруулга сайтай, хvснэгт график нь ойлгомжтой байх; - тооцож дурьдахдаа биш vйл ажиллагаандаа шинжилгээ, vнэлгээ хийсэн байх; - тайлан нь тухайн сургалтын байгууллагын талаар гарсан статистик мэдээ, лавлах материалууд, дотоод дvрэм, журамд буй мэдээллийг хуулбарлан давтагдахгvй харин задлан шинжлэж, нэгтгэн дvгнэсэн байх.
Сургалтын байгууллага бvр өөрийн тайланг байгууллагынхаа зорилго, хэрэгцээнд дээд зэргээр зохицуулан бичихэд анхаарах ёстой. Уншигчдад туслах зорилгоор агуулгын товчоог хийж, тайлангийн эхэнд хавсаргах нь зvйтэй. өөрийгөө vнэлэх тайлангийн бvтэц янз бvр байх боловч, дараах гурван хэсэгтэй байвал зохимжтой. · Оршил; · Тайлангийн vндсэн хэсэг; ·
Дvгнэлтийн хэсэг. 3.1 Оршил Оршил нь товч, тодорхой, энэ тайлангийн хаана юуны талаар бичигдсэнийг харж болохуйц байх бөгөөд юуны өмнө дараах асуудлыг тусгасан байна. · Тайлангийн бvтэц, бvлэг зvйлvvд; · Тайланг хэнд зориулан хийж гvйцэтгэсэн;
Тухайн сургуулийн бусдаас ялгарах онцлог, боловсрол олгох vндсэн чиглэлvvд; · өөрийн vнэлгээг хийхдээ ямар баг бvрдvvлж, ямар vйл ажиллагааг явуулж, хэрхэн зохион байгуулж ямар vр дvнд хvрсэн vйл ажиллагааны явцыг харуулах; · өмнө нь хөндлөнгийн өөр байгууллагаас хяналт шалгалт хийж дvгнэлт өгч байсан бол эдгээр дvгнэлтvvдийг хэрэгжvvлэх талаар ямар арга хэмжээ авсныг харуулах.
3.2 Тайлангийн vндсэн хэсэг Тайлангийн энэ хэсгийг Vндэсний зөвлөлөөс гаргасан магадлан итгэмжлэл явуулахад баримтлах шалгууруудын vзvvлэлт бvрд хариу болохуйцаар хийх нь зvйтэй. өөрийгөө vнэлэх тайлан нь зөвхөн байгууллагынхаа тухай тоочин дvрслэх хэлбэртэй биш өөрийн vйл ажиллагаа, өнөөгийн байдалдаа задлан шинжилгээ хийж, нэгтгэн дvгнэсэн судалгаа шинжилгээний баримт бичиг байх ёстой.
Тайланд аливаа мэдээг оруулахдаа зvгээр дурьдах биш, тэр мэдээ нь сургалтын байгууллагын хувьд ямар ач холбогдолтой болохыг зааж харуулбал зохистой. Жишээлбэл: шинжээчдийн багт номын сангийн талаар мэдээлэл өгөхөд (Жи: номын санд байгаа номын тоо, төрөл нь хангалттай мэдээлэл биш) сургууль энэ талаар өөрийгөө хэрхэн vнэлж байгаа (эдгээр номууд нь одоогийн төвшинд тавигдаж буй шаардлагыг хангаж буй эсэх) энэ дvгнэлтийг хийж байгаагийн шалтгаан, цаашид ямар vйл ажиллагаа явуулах гэж буй зэргээ тодорхой бичих шаардлагатай.
Эдгээр нь тодорхой биш бол дээрх мэдээлэл магадлан итгэмжлэл хийх vйл явцад ач холбогдлоо өгч чадахгvйд хvрэх талтай юм. өөрийгөө vнэлэх тайланд сургалтын байгууллагынхаа одоогийн байдлыг тодорхойлон бичих хэсэг нь хэдий хэмжээтэй байх вэ гэдгийг нь тогтоох нь чухал. Мэдээж сургууль бvрт өөр өөрийн өвөрмөц онцлог бий. Энэ онцлогоо гадны хvмvvст харуулах гэж энэ талаа хэт их дөвийлгөж, ингэснээрээ өөрийгөө vнэлэж цэгнэх, цаашид яаж сайжруулах талаар бага анхаарах явдлаас болгоомжлох нь зvйтэй.
Энэхvv тайлан нь анхаарал татах асуудлыг, тvvнтэй холбоотой vндсэн мэдээллийг нь товч дурьдан танилцуулсан, эдгээр асуудлын суддалгаанд тулгуурлан сургалтын байгууллага өөртөө хийсэн дvгнэлт(vvд)-ээ харуулсан, энэхvv дvгнэлт ямар нотолгоон дээр тулгуурлаж хийгдсэнийг тайлбарласан, энэ vнэлгээ нь сургуулийн ирээдvйд ямар ач холбогдолтой болохыг харуулсан байх ёстой. өөрийгөө vнэлэх тайлан (боломжтой бол бvлэг бvрийн)-ийн дvгнэлт нь цаашид хийх ажил, юуг өөрчлөх, юуг дахин судлах шаардлагатай, ямар нэмэлт мэдээлэл бvрдvvлэх зэргийг тусгасан өвөрмөц зөвлөмжийн хэсгийг агуулсан байвал зохимжтой.
Эдгээр зөвлөмжvvд нь өөрийн vнэлгээ хийх vйл явцын туршид шинжээчдийн хэсэг, сургалтын байгууллага юунд илvv төвлөрч ажиллах вэ гэдэгт баримжаа чиг өгөх юм. өөрийн vнэлгээний тайлан нь эцсийн бvлэгт сургалтын байгууллагын хувьд тэргvvн ээлжинд анхаарч, шийдвэрлэвэл зохих асуудлыг гаргаж ирсэн, тvvнийгээ хvлээн зөвшөөрсөн байх нь зохимжтой юм. Тvvнчлэн сургалтын байгууллага нь өөрийгөө vнэлэх vйл явцад илрvvлсэн шийдвэрлэвэл зохих асуудлуудыг тусгаж, шинжээчдийн баг ирэхээс өмнө анхааралдаа авсан байх ёстой.
3.3 Дvгнэлтийн хэсэг Дvгнэлтийн хэсэгт тухайн сургалтын байгууллага юуны тулд магадлан итгэмжлvvлэх хvсэлт гаргасан, уг хvсэлтээ биелvvлэхийн тулд ямар асуудлыг шийдвэрлэсэн, эдгээр нь тайлангийн аль хэсэгт ямар маягаар тусгагдсаныг товч тодорхой гаргана. Тайланг Vндэсний зөвлөлөсс магадлан итгэмжлэл явуулахад баримтлах шалгууруудын дагуу бvлэг бvлгээр бичсэн бvтэцтэй бол бvлэг бvрийн эцэст тухайн шалгуурыг хангаж байгаагаа баталсан байна.
Тайлан өөр бvтэцтэй бол ерөнхий vр дvн нь магадлан шинжлэл явуулахад баримтлах шалгууруудтай хэрхэн зохицож буйг харуулна. Дөрөв. Тайланд урьдчилсан шаардлагуудыг тусгах нь: өөрийгөө vнэлэх тайланд “Магадлан итгэмжлэл хийлгэх дээд боловсролын сургалтын байгууллагад тавих урьдчилсан шаардлагууд”-ыг хэрхэн яаж биелvvлснээ зvйл ангиар нь нотлож товч тайлбарлан тайлангийн vндсэн хэсэгт хавсаргана.
В. өөрийн vнэлгээ хийх ажлыг хэрхэн төлөвлөж зохион байгуулах вэ? (Жишээ) Тухайн байгууллага өөрийн vнэлгээ хийх ажлыг янз бvрээр төлөвлөн зохион байгуулж болох боловч доорх нийтлэг зvйлийг анхааралдаа авбал зохино. өөрийн vнэлгээний комисс байгуулах /Энэ комисс нь өөрийгөө vнэлэх ажлыг зохион байгуулна. Энэ комисст багш, олон нийтийн төлөөллийг аль болох оролцуулах нь зvйтэй./
Дээрх комиссын дэргэд тодорхой асуудал хариуцсан ажлын хэсгvvд байгуулж болно. Энэ хэсгvvдийн хийх ажил төлөвлөгөөнд тодорхой туссан байх ёстой. Дээрх комисс, ажлын хэсгvvд өөрийн vнэлгээг хийх талаар тодорхой мэдлэгтэй болсон байна. /Холбогдох баримт бичгvvд, ном зохиолтой танилцах, сургалт семинарт хамрагдах, зөвлөгөө авах.../ Vнэлгээний комисс нь өөрийн vнэлгээг хэрхэн зохион байгуулах талаар ажлын явцыг харуулсан төлөвлөгөө боловсруулж, тvvнээ хуралдаанаараа батална.
Төлөвлөгөөнд хариуцах эзэн, хийх хугацааг нарийн зааж өгөх бөгөөд биелэлтийг Vнэлгээний комисс хянана. Төлөвлөгөөний дагуу vнэлгээ хийхэд шаардлагатай мэдээ, материал /тайлангууд, статистик мэдээнvvд, дvрэм, журам г.м/-ыг бvрдvvлнэ. Vндсэн нэгжvvд зохих шалгуур, vзvvлэлтийн дагуу байгаа байдлаа анхны хувилбараар гаргаж ирнэ. Байгаа мэдээ, материалдаа анализ хийнэ. Тулгамдсан, шийдвэрлэвэл зохих асуудлууд анхны хувилбаруудыг гаргана. Улмаар vнэлгээ хийхэд шаардлагатай нэмэлт мэдээллvvдийн жагсаалтыг хуралдаанаараа гаргана.
Тулгамдсан, шийдвэрлэвэл зохих асуудлуудад хариулт өгөхөд шаардлагатай нэмэлт мэдээ, материалыг vргэлжлvvлэн цуглуулна. Оюутан, багш, төгсөгчдөөс тодорхой асуудлаар санал асуулгын хуудсаар асуулга авч байна. Цуглуулсан мэдээнvvдээ танилцуулах хуралдаан зохион байгуулна. Тулгамдсан, шийдвэрлэвэл зохих асуудлуудыг хэлэлцэж эцэслэн тодорхойлно. Эдгээр асуудлуудыг судалж, яаж шийдвэрлэх талаар санал боловсруулах хэсгvvдийг байгуулна.
Хэсгvvд асуудлаа судална. · өөрийн vнэлгээний тайлангийн төсөл бэлтгэнэ. · Тайлангийн төслөө хэлэлцэх хуралдаан зохион байгуулна. · Мэдээнvvддээ анализ хийж, зөвлөмж гаргана. Нэмэлт судалгаа хийх асуудлуудаа тодорхойлно. · Тайлан бичихэд шаардлагатай зvйлvvд бvрдэж, тайлангийн эцсийн төслийг бэлтгэнэ. · Тайлангийн эцсийн төслийг тараан санал авна. · Тайлангаа эцэслэн гаргана. · Тайлангаа БМИVЗ-д хvргvvлнэ.
Г. Боловсролын байгууллага дээр очих шинжээчдийн багт зориулж бэлтгэх материал Шинжээчдийн баг ажиллах хугацаанд тэдэнд ашиглахад зориулж доорх материалыг тухайн боловсролын байгууллага урьдчилан бэлтгэсэн байна. · Удирдах байгууллагуудын болон өөрийн vнэлгээ хийсэн ажлын хэсгийн хуралдааны протоколууд; · өөрийн vнэлгээний тайланд иш татсан болон ажлын хэсгvvдийн ашигласан тайлан, материалууд;
Сургалтын агуулгыг хэрэгжvvлэх, хянах, vнэлэхтэй холбогдсон бодлого, дvрэм, журам, зааврууд, сургалтын төлөвлөгөөнvvд; · Номын сан, мэдээлэл ашиглах талаарх бодлого, холбогдох дvрэм, журам, номын сангийн vйл ажиллагаатай холбогдолтой мэдээнvvд, сурах бичгийн хангамжийн судалгаа; · Байгууллагын хувьд бvхэлд нь болон байгууллагын нэгж, сургалтын чиглэлvvд дээрх төсөв, зардлын тайлангууд, тэдгээрийг сургууль өөрөө хянаж байсан тухай баримт; ·
Барилга байгууламж, материаллаг баазын одоогийн байдал, хэтийн төлөвлөгөөг харуулах баримтууд; · Сургалтын байгууллагын тухай лавлагаа, товхимол, танилцуулга, байгууллагаа сурталчилсан бусад материалууд; · Элсэлтийн бодлого, суралцагчидтай холбоотой дvрэм, журмууд; · Vндсэн багш, цагийн багш, туслах багшийг ажилд авах, ажилд нь чиглvvлж сургах, ажлыг нь хянах, vнэлэхтэй холбоотой бодлого, эрхийн актууд; · Багш, оюутан, ажилтнуудад зориулсан гарын авлагууд; · Багш нарын болон бусад төлөөлийн холбоо, зөвлөлvvдийн шийдвэрvvд;
Удирдлагын баримт бичгvvд: Сургуулийн дvрэм, шийдвэр, бодлого, байгууллагын жилийн болон улирлын төлөвлөгөө, тайлангууд, гишvvнчлэлийн материал, тухайн байгууллагаас гаргасан дvрэм, журам, зааврын жагсаалт; · Бvх vндсэн ба цагийн багш нарын нэр /боловсролын зэрэг, тухайн коллежид багшаар ажилласан хугацаа, тухайн хичээлийн жилд тэдний гvйцэтгэх цагийн ноогдол /багштай байгуулах гэрээний загвар, багш нарын биеийн товч байцаалтууд/ хавсралт; · Хамтарч ажиллах талаар байгуулсан албан ёсны гэрээнvvд;
Оюутны vйлчилгээний бодлого /дотуур байр, удирдлага, эрvvл мэнд, санхvvгийн тусламж г.м./ оюутантай байгуулах гэрээний загвар; · Элсэгчид, төгсөгчдийн тайлан, судалгаа, бvртгэл; · Бие даасан зөвлөл, холбоодын дvрмvvд; · өөр мэргэжлийн болон хяналтын байгууллагаас өгсөн санал, зөвлөмжvvд, хяналт шалгалтын тайлангууд; · Шинжээчдийн багийн хvссэн бусад материалууд.
1. Тайланг тухайн сургалтын байгууллагын хувьд магадлан итгэмжлvvлэх vйл ажиллагааг анхлан буюу vргэлжлvvлэн хийлгэх албан ёсны хvсэлт гэж vзэж болно.
2. Тайланд өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагааны зорилго, тvvний хэрэгжилт, vр дvнг нэгтгэн дvгнэсэн байна.
3. Тайлан нь тухайн сургууль өөрийнхөө vйл ажиллагаа, тавьсан зорилго, хvрсэн vр дvн, хөгжлийн явцдаа vнэлгээ хийх чадварыг харуулна.
4. Тайлан нь урьдчилсан шаардлагууд болон магадлан итгэмжлэл явуулахад баримтлах шалгууруудыг тухайн сургалтын байгууллага хангаж байгааг нотлох vндэслэл болно.
5. Тайлан нь тухайн сургууль дээр ажиллах шинжээчдийн хэсгийн болон Vндэсний зөвлөлийн vйл ажиллагаанд шаардлагатай мэдээллийг товч байдлаар агуулсан байна.
Хоёр. Тайланг хэнд зориулах вэ? өөрийгөө vнэлэх тайланг зөвхөн магадлан итгэмжлэл хийлгэхэд зориулах бус харин байгууллагынхаа доторх болон гадны хvмvvст мэдээлэх хэрэгсэл болгож ашиглахаар боловсруулах нь чухал. өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагааны талаарх завсрын тайлангууд, өөрийн vнэлгээний эцсийн тайлан нь сургуулийн удирдлага, багш, ажилтан оюутнууд болон элсэх хvмvvс, оюутнуудын эцэг эх, төгсөгчид, төрийн зохих байгууллагууд, дээд боловсролын сургалтын байгууллагуудын холбоодод мэдээлэл болох ёстой.
Гурав. Тайлангийн бvтэцөөрийгөө vнэлэх тайланг бичихдээ дараах зvйлийг анхаарах шаардлагатай: - сургуулийн vйл ажиллагааг бvхэлд нь хамарсан байх; - хэл найруулга сайтай, хvснэгт график нь ойлгомжтой байх; - тооцож дурьдахдаа биш vйл ажиллагаандаа шинжилгээ, vнэлгээ хийсэн байх; - тайлан нь тухайн сургалтын байгууллагын талаар гарсан статистик мэдээ, лавлах материалууд, дотоод дvрэм, журамд буй мэдээллийг хуулбарлан давтагдахгvй харин задлан шинжлэж, нэгтгэн дvгнэсэн байх.
Сургалтын байгууллага бvр өөрийн тайланг байгууллагынхаа зорилго, хэрэгцээнд дээд зэргээр зохицуулан бичихэд анхаарах ёстой. Уншигчдад туслах зорилгоор агуулгын товчоог хийж, тайлангийн эхэнд хавсаргах нь зvйтэй. өөрийгөө vнэлэх тайлангийн бvтэц янз бvр байх боловч, дараах гурван хэсэгтэй байвал зохимжтой. · Оршил; · Тайлангийн vндсэн хэсэг; ·
Дvгнэлтийн хэсэг. 3.1 Оршил Оршил нь товч, тодорхой, энэ тайлангийн хаана юуны талаар бичигдсэнийг харж болохуйц байх бөгөөд юуны өмнө дараах асуудлыг тусгасан байна. · Тайлангийн бvтэц, бvлэг зvйлvvд; · Тайланг хэнд зориулан хийж гvйцэтгэсэн;
Тухайн сургуулийн бусдаас ялгарах онцлог, боловсрол олгох vндсэн чиглэлvvд; · өөрийн vнэлгээг хийхдээ ямар баг бvрдvvлж, ямар vйл ажиллагааг явуулж, хэрхэн зохион байгуулж ямар vр дvнд хvрсэн vйл ажиллагааны явцыг харуулах; · өмнө нь хөндлөнгийн өөр байгууллагаас хяналт шалгалт хийж дvгнэлт өгч байсан бол эдгээр дvгнэлтvvдийг хэрэгжvvлэх талаар ямар арга хэмжээ авсныг харуулах.
3.2 Тайлангийн vндсэн хэсэг Тайлангийн энэ хэсгийг Vндэсний зөвлөлөөс гаргасан магадлан итгэмжлэл явуулахад баримтлах шалгууруудын vзvvлэлт бvрд хариу болохуйцаар хийх нь зvйтэй. өөрийгөө vнэлэх тайлан нь зөвхөн байгууллагынхаа тухай тоочин дvрслэх хэлбэртэй биш өөрийн vйл ажиллагаа, өнөөгийн байдалдаа задлан шинжилгээ хийж, нэгтгэн дvгнэсэн судалгаа шинжилгээний баримт бичиг байх ёстой.
Тайланд аливаа мэдээг оруулахдаа зvгээр дурьдах биш, тэр мэдээ нь сургалтын байгууллагын хувьд ямар ач холбогдолтой болохыг зааж харуулбал зохистой. Жишээлбэл: шинжээчдийн багт номын сангийн талаар мэдээлэл өгөхөд (Жи: номын санд байгаа номын тоо, төрөл нь хангалттай мэдээлэл биш) сургууль энэ талаар өөрийгөө хэрхэн vнэлж байгаа (эдгээр номууд нь одоогийн төвшинд тавигдаж буй шаардлагыг хангаж буй эсэх) энэ дvгнэлтийг хийж байгаагийн шалтгаан, цаашид ямар vйл ажиллагаа явуулах гэж буй зэргээ тодорхой бичих шаардлагатай.
Эдгээр нь тодорхой биш бол дээрх мэдээлэл магадлан итгэмжлэл хийх vйл явцад ач холбогдлоо өгч чадахгvйд хvрэх талтай юм. өөрийгөө vнэлэх тайланд сургалтын байгууллагынхаа одоогийн байдлыг тодорхойлон бичих хэсэг нь хэдий хэмжээтэй байх вэ гэдгийг нь тогтоох нь чухал. Мэдээж сургууль бvрт өөр өөрийн өвөрмөц онцлог бий. Энэ онцлогоо гадны хvмvvст харуулах гэж энэ талаа хэт их дөвийлгөж, ингэснээрээ өөрийгөө vнэлэж цэгнэх, цаашид яаж сайжруулах талаар бага анхаарах явдлаас болгоомжлох нь зvйтэй.
Энэхvv тайлан нь анхаарал татах асуудлыг, тvvнтэй холбоотой vндсэн мэдээллийг нь товч дурьдан танилцуулсан, эдгээр асуудлын суддалгаанд тулгуурлан сургалтын байгууллага өөртөө хийсэн дvгнэлт(vvд)-ээ харуулсан, энэхvv дvгнэлт ямар нотолгоон дээр тулгуурлаж хийгдсэнийг тайлбарласан, энэ vнэлгээ нь сургуулийн ирээдvйд ямар ач холбогдолтой болохыг харуулсан байх ёстой. өөрийгөө vнэлэх тайлан (боломжтой бол бvлэг бvрийн)-ийн дvгнэлт нь цаашид хийх ажил, юуг өөрчлөх, юуг дахин судлах шаардлагатай, ямар нэмэлт мэдээлэл бvрдvvлэх зэргийг тусгасан өвөрмөц зөвлөмжийн хэсгийг агуулсан байвал зохимжтой.
Эдгээр зөвлөмжvvд нь өөрийн vнэлгээ хийх vйл явцын туршид шинжээчдийн хэсэг, сургалтын байгууллага юунд илvv төвлөрч ажиллах вэ гэдэгт баримжаа чиг өгөх юм. өөрийн vнэлгээний тайлан нь эцсийн бvлэгт сургалтын байгууллагын хувьд тэргvvн ээлжинд анхаарч, шийдвэрлэвэл зохих асуудлыг гаргаж ирсэн, тvvнийгээ хvлээн зөвшөөрсөн байх нь зохимжтой юм. Тvvнчлэн сургалтын байгууллага нь өөрийгөө vнэлэх vйл явцад илрvvлсэн шийдвэрлэвэл зохих асуудлуудыг тусгаж, шинжээчдийн баг ирэхээс өмнө анхааралдаа авсан байх ёстой.
3.3 Дvгнэлтийн хэсэг Дvгнэлтийн хэсэгт тухайн сургалтын байгууллага юуны тулд магадлан итгэмжлvvлэх хvсэлт гаргасан, уг хvсэлтээ биелvvлэхийн тулд ямар асуудлыг шийдвэрлэсэн, эдгээр нь тайлангийн аль хэсэгт ямар маягаар тусгагдсаныг товч тодорхой гаргана. Тайланг Vндэсний зөвлөлөсс магадлан итгэмжлэл явуулахад баримтлах шалгууруудын дагуу бvлэг бvлгээр бичсэн бvтэцтэй бол бvлэг бvрийн эцэст тухайн шалгуурыг хангаж байгаагаа баталсан байна.
Тайлан өөр бvтэцтэй бол ерөнхий vр дvн нь магадлан шинжлэл явуулахад баримтлах шалгууруудтай хэрхэн зохицож буйг харуулна. Дөрөв. Тайланд урьдчилсан шаардлагуудыг тусгах нь: өөрийгөө vнэлэх тайланд “Магадлан итгэмжлэл хийлгэх дээд боловсролын сургалтын байгууллагад тавих урьдчилсан шаардлагууд”-ыг хэрхэн яаж биелvvлснээ зvйл ангиар нь нотлож товч тайлбарлан тайлангийн vндсэн хэсэгт хавсаргана.
В. өөрийн vнэлгээ хийх ажлыг хэрхэн төлөвлөж зохион байгуулах вэ? (Жишээ) Тухайн байгууллага өөрийн vнэлгээ хийх ажлыг янз бvрээр төлөвлөн зохион байгуулж болох боловч доорх нийтлэг зvйлийг анхааралдаа авбал зохино. өөрийн vнэлгээний комисс байгуулах /Энэ комисс нь өөрийгөө vнэлэх ажлыг зохион байгуулна. Энэ комисст багш, олон нийтийн төлөөллийг аль болох оролцуулах нь зvйтэй./
Дээрх комиссын дэргэд тодорхой асуудал хариуцсан ажлын хэсгvvд байгуулж болно. Энэ хэсгvvдийн хийх ажил төлөвлөгөөнд тодорхой туссан байх ёстой. Дээрх комисс, ажлын хэсгvvд өөрийн vнэлгээг хийх талаар тодорхой мэдлэгтэй болсон байна. /Холбогдох баримт бичгvvд, ном зохиолтой танилцах, сургалт семинарт хамрагдах, зөвлөгөө авах.../ Vнэлгээний комисс нь өөрийн vнэлгээг хэрхэн зохион байгуулах талаар ажлын явцыг харуулсан төлөвлөгөө боловсруулж, тvvнээ хуралдаанаараа батална.
Төлөвлөгөөнд хариуцах эзэн, хийх хугацааг нарийн зааж өгөх бөгөөд биелэлтийг Vнэлгээний комисс хянана. Төлөвлөгөөний дагуу vнэлгээ хийхэд шаардлагатай мэдээ, материал /тайлангууд, статистик мэдээнvvд, дvрэм, журам г.м/-ыг бvрдvvлнэ. Vндсэн нэгжvvд зохих шалгуур, vзvvлэлтийн дагуу байгаа байдлаа анхны хувилбараар гаргаж ирнэ. Байгаа мэдээ, материалдаа анализ хийнэ. Тулгамдсан, шийдвэрлэвэл зохих асуудлууд анхны хувилбаруудыг гаргана. Улмаар vнэлгээ хийхэд шаардлагатай нэмэлт мэдээллvvдийн жагсаалтыг хуралдаанаараа гаргана.
Тулгамдсан, шийдвэрлэвэл зохих асуудлуудад хариулт өгөхөд шаардлагатай нэмэлт мэдээ, материалыг vргэлжлvvлэн цуглуулна. Оюутан, багш, төгсөгчдөөс тодорхой асуудлаар санал асуулгын хуудсаар асуулга авч байна. Цуглуулсан мэдээнvvдээ танилцуулах хуралдаан зохион байгуулна. Тулгамдсан, шийдвэрлэвэл зохих асуудлуудыг хэлэлцэж эцэслэн тодорхойлно. Эдгээр асуудлуудыг судалж, яаж шийдвэрлэх талаар санал боловсруулах хэсгvvдийг байгуулна.
Хэсгvvд асуудлаа судална. · өөрийн vнэлгээний тайлангийн төсөл бэлтгэнэ. · Тайлангийн төслөө хэлэлцэх хуралдаан зохион байгуулна. · Мэдээнvvддээ анализ хийж, зөвлөмж гаргана. Нэмэлт судалгаа хийх асуудлуудаа тодорхойлно. · Тайлан бичихэд шаардлагатай зvйлvvд бvрдэж, тайлангийн эцсийн төслийг бэлтгэнэ. · Тайлангийн эцсийн төслийг тараан санал авна. · Тайлангаа эцэслэн гаргана. · Тайлангаа БМИVЗ-д хvргvvлнэ.
Г. Боловсролын байгууллага дээр очих шинжээчдийн багт зориулж бэлтгэх материал Шинжээчдийн баг ажиллах хугацаанд тэдэнд ашиглахад зориулж доорх материалыг тухайн боловсролын байгууллага урьдчилан бэлтгэсэн байна. · Удирдах байгууллагуудын болон өөрийн vнэлгээ хийсэн ажлын хэсгийн хуралдааны протоколууд; · өөрийн vнэлгээний тайланд иш татсан болон ажлын хэсгvvдийн ашигласан тайлан, материалууд;
Сургалтын агуулгыг хэрэгжvvлэх, хянах, vнэлэхтэй холбогдсон бодлого, дvрэм, журам, зааврууд, сургалтын төлөвлөгөөнvvд; · Номын сан, мэдээлэл ашиглах талаарх бодлого, холбогдох дvрэм, журам, номын сангийн vйл ажиллагаатай холбогдолтой мэдээнvvд, сурах бичгийн хангамжийн судалгаа; · Байгууллагын хувьд бvхэлд нь болон байгууллагын нэгж, сургалтын чиглэлvvд дээрх төсөв, зардлын тайлангууд, тэдгээрийг сургууль өөрөө хянаж байсан тухай баримт; ·
Барилга байгууламж, материаллаг баазын одоогийн байдал, хэтийн төлөвлөгөөг харуулах баримтууд; · Сургалтын байгууллагын тухай лавлагаа, товхимол, танилцуулга, байгууллагаа сурталчилсан бусад материалууд; · Элсэлтийн бодлого, суралцагчидтай холбоотой дvрэм, журмууд; · Vндсэн багш, цагийн багш, туслах багшийг ажилд авах, ажилд нь чиглvvлж сургах, ажлыг нь хянах, vнэлэхтэй холбоотой бодлого, эрхийн актууд; · Багш, оюутан, ажилтнуудад зориулсан гарын авлагууд; · Багш нарын болон бусад төлөөлийн холбоо, зөвлөлvvдийн шийдвэрvvд;
Удирдлагын баримт бичгvvд: Сургуулийн дvрэм, шийдвэр, бодлого, байгууллагын жилийн болон улирлын төлөвлөгөө, тайлангууд, гишvvнчлэлийн материал, тухайн байгууллагаас гаргасан дvрэм, журам, зааврын жагсаалт; · Бvх vндсэн ба цагийн багш нарын нэр /боловсролын зэрэг, тухайн коллежид багшаар ажилласан хугацаа, тухайн хичээлийн жилд тэдний гvйцэтгэх цагийн ноогдол /багштай байгуулах гэрээний загвар, багш нарын биеийн товч байцаалтууд/ хавсралт; · Хамтарч ажиллах талаар байгуулсан албан ёсны гэрээнvvд;
Оюутны vйлчилгээний бодлого /дотуур байр, удирдлага, эрvvл мэнд, санхvvгийн тусламж г.м./ оюутантай байгуулах гэрээний загвар; · Элсэгчид, төгсөгчдийн тайлан, судалгаа, бvртгэл; · Бие даасан зөвлөл, холбоодын дvрмvvд; · өөр мэргэжлийн болон хяналтын байгууллагаас өгсөн санал, зөвлөмжvvд, хяналт шалгалтын тайлангууд; · Шинжээчдийн багийн хvссэн бусад материалууд.
Тайлан бичих зөвлөмж А. өөрийн vнэлгээ хийхэд юуг анхаарах вэ?
Дээд болон мэргэжлийн боловсролын байгууллагыг магадлан итгэмжлэх vйл ажиллагааны гол цөм нь тухайн байгууллага өөрийгөө судалж, өөртөө vнэлгээ өгөх явдал юм.
Магадлан итгэмжлэл хийлгэх байгууллага нь БМИVЗ-өөс “Дээд болон мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагууд өөрийн vйл ажиллагаанд vнэлгээ хийх чиглэл”, “Дээд болон мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагыг магадлан итгэмжлэхэд баримтлах шалгуур”-ыг удирдлага болгон vйл ажиллагаандаа vнэлгээ хийж өөрийн vнэлгээний тайлан бэлдэх ёстой.
Магадлан итгэмжлэл хийлгэх дээд болон мэргэжлийн боловсролын байгууллага нь өөрийн эрхэм зорилготой, тvvнийгээ хэрэгжvvлэх чадвартай байх ёстой. Эрхэм зорилгоо, тvvнд нийцvvлэн гаргасан зорилго, зорилтуудаа vндэс болгож, нягт нямбай хийсэн өөрийн vнэлгээ нь дээд боловсролын байгууллагын vр ашгийг дээшлvvлэх, өөрийгөө хөгжvvлэхэд шийдвэрлэх хvчин зvйл болдог.
Иймд магадлан итгэмжлэл хийлгэх дээд боловсролын байгуулллага нь өөрийгөө албан ёсоор шалгаж, давуу тал болон анхаарал татсан, тулгамдсан асуудлуудаа тодорхойлон энэ давуу талаа хэрхэн vр өгөөжтэй ашиглах, тулгамдсан асуудлыг яаж шийдвэрлэх буюу тvvний нөлөөллийг хэрхэн багасгах арга замуудыг төлөвлөх ёстой.
Өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагааг өөрийн vйл ажиллагаатай холбоотой бvхий л чиглэлээр өргөн хvрээтэй, бодит мэдээ мэдээллийг цуглуулан тvvнийг боловсруулж, задлан шинжилгээ хийх, vнэлгээ өгөх байдлаар зохион байгуулах нь зvйтэй. өөрийгөө vнэлэх ажлын зохион байгуулалт тухайн байгууллага бvрт өөр байж болох боловч дараах нийтлэг зvйлсийг анхаарвал зохино.
өөрийгөө vнэлэх явцад хийх зvйлvvдээ урьдчилан харж, нарийвчлан төлөвлөх нь тvvнд зарцуулагдах цаг хугацаа, хөрөнгө хvчийг хамгийн vр өгөөжтэй ашиглах бололцоог буй болгодог. Ийм учраас хэн ямар ажил хариуцан, ямар хугацаанд гvйцэтгэхийг тодорхой тусгаж төлөвлөх нь чухал. БМИVЗ нь байгууллагыг бvхэлд нь магадлан итгэмжлэнэ. Хэдий тийм боловч дээд боловсролын байгууллага нь БМИVЗ-өөс баталсан шалгууруудын дагуу өөрийгөө vнэлэх явцад тvvний нэгж бvр нь өөрийгөө шалгаж, дvгнэсэн байвал зохино.
Нэгж бvрийг vнэлэх явцад бvрдvvлсэн мэдээлэл нь тухайн байгууллагыг бvхэлд нь vнэлэхэд хувь нэмэр болдог. · өөрийгөө vнэлэх тайлан нь тухайн байгууллагыг бvхэлд нь харуулдаг учраас өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагаанд захиргаа, багш, ажилтан, оюутан, сонирхогч тал болон удирдах зөвлөлийн төлөөллийг аль болох өргөн хvрээтэй татан оролцуулах хэрэгтэй. Ингэснээр өөрийгөө vнэлэх ажлыг хэн яаж зохион байгуулсан, ямар vр дvн гарав гэдэг талаар сургуулийн удирдлага, багш, оюутнууд тодорхой мэдээлэлтэй болдог.
Ямарч боловсролын байгууллага өөрийн vйл ажиллагааны vр дvн, төлөвлөгөө хянаж шалгадаг тогтсон дотоод механизмтай байдаг. Иймд өөрийн vнэлгээ хийхдээ энэхvv дотоод хяналтаар илрvvлсэн зvйлсийг анхааралдаа авах нь зvйтэй. Ингэснээр өөрийн vнэлгээ дотоодын хяналтын сайн муу талыг илрvvлэн сайжруулж, vр ашгийг нь дээшлvvлэхэд тусалдаг. · өөрийн vнэлгээний тайлан нь сургуулийн сурталчилгаа биш, vйл ажиллагааны байдлаа судлан шинжилж, өөртө шvvмжлэлтэй хандан хийсэн бодит vнэлгээ юм.
Иймд өөрийгөө, байгаа нөхцөл байдлаа дэлгэрэнгvй гоёж тоочин тайлбарлан бичих нь магадлан итгэмжлэхэд тавьж буй шаардлагыг хангахгvй. · өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагааны гол зорилго нь байгууллага өнөөгийнхөө байдалд өөрөө vнэлгээ өгч, vйл ажиллагаагаа хэрхэн сайжруулах талаар цаашдын стратегээ боловсруулж, тvvнийгээ хэрэгжvvлэх vе шатуудыг төлөвлөхөд оршино.
· Магадлан итгэмжлэл хийлгэх байгууллагын өөрийн vнэлгээний тайлан нь “Магадлан итгэмжлэл хийлгэх дээд болон мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагад тавих урьдчилсан шаардлага”, “Дээд болон мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагыг магадлан итгэмжлэх шалгуур”-ыг хэрхэн хангаж байгаагаа нотлон, “Дээд болон мэргэжлийн боловсролын байгууллагууд өөрийн vйл ажиллагаанд vнэлгээ хийх чиглэл” бvрээр vнэлгээ өгсөн /сайн талууд ба шийдвэрлэвэл зохих асуудлуудыг гаргасан/ байдлаар бичигдсэн байх ёстой.
Магадлан итгэмжлэл хийлгэх байгууллага нь БМИVЗ-өөс “Дээд болон мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагууд өөрийн vйл ажиллагаанд vнэлгээ хийх чиглэл”, “Дээд болон мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагыг магадлан итгэмжлэхэд баримтлах шалгуур”-ыг удирдлага болгон vйл ажиллагаандаа vнэлгээ хийж өөрийн vнэлгээний тайлан бэлдэх ёстой.
Магадлан итгэмжлэл хийлгэх дээд болон мэргэжлийн боловсролын байгууллага нь өөрийн эрхэм зорилготой, тvvнийгээ хэрэгжvvлэх чадвартай байх ёстой. Эрхэм зорилгоо, тvvнд нийцvvлэн гаргасан зорилго, зорилтуудаа vндэс болгож, нягт нямбай хийсэн өөрийн vнэлгээ нь дээд боловсролын байгууллагын vр ашгийг дээшлvvлэх, өөрийгөө хөгжvvлэхэд шийдвэрлэх хvчин зvйл болдог.
Иймд магадлан итгэмжлэл хийлгэх дээд боловсролын байгуулллага нь өөрийгөө албан ёсоор шалгаж, давуу тал болон анхаарал татсан, тулгамдсан асуудлуудаа тодорхойлон энэ давуу талаа хэрхэн vр өгөөжтэй ашиглах, тулгамдсан асуудлыг яаж шийдвэрлэх буюу тvvний нөлөөллийг хэрхэн багасгах арга замуудыг төлөвлөх ёстой.
Өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагааг өөрийн vйл ажиллагаатай холбоотой бvхий л чиглэлээр өргөн хvрээтэй, бодит мэдээ мэдээллийг цуглуулан тvvнийг боловсруулж, задлан шинжилгээ хийх, vнэлгээ өгөх байдлаар зохион байгуулах нь зvйтэй. өөрийгөө vнэлэх ажлын зохион байгуулалт тухайн байгууллага бvрт өөр байж болох боловч дараах нийтлэг зvйлсийг анхаарвал зохино.
өөрийгөө vнэлэх явцад хийх зvйлvvдээ урьдчилан харж, нарийвчлан төлөвлөх нь тvvнд зарцуулагдах цаг хугацаа, хөрөнгө хvчийг хамгийн vр өгөөжтэй ашиглах бололцоог буй болгодог. Ийм учраас хэн ямар ажил хариуцан, ямар хугацаанд гvйцэтгэхийг тодорхой тусгаж төлөвлөх нь чухал. БМИVЗ нь байгууллагыг бvхэлд нь магадлан итгэмжлэнэ. Хэдий тийм боловч дээд боловсролын байгууллага нь БМИVЗ-өөс баталсан шалгууруудын дагуу өөрийгөө vнэлэх явцад тvvний нэгж бvр нь өөрийгөө шалгаж, дvгнэсэн байвал зохино.
Нэгж бvрийг vнэлэх явцад бvрдvvлсэн мэдээлэл нь тухайн байгууллагыг бvхэлд нь vнэлэхэд хувь нэмэр болдог. · өөрийгөө vнэлэх тайлан нь тухайн байгууллагыг бvхэлд нь харуулдаг учраас өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагаанд захиргаа, багш, ажилтан, оюутан, сонирхогч тал болон удирдах зөвлөлийн төлөөллийг аль болох өргөн хvрээтэй татан оролцуулах хэрэгтэй. Ингэснээр өөрийгөө vнэлэх ажлыг хэн яаж зохион байгуулсан, ямар vр дvн гарав гэдэг талаар сургуулийн удирдлага, багш, оюутнууд тодорхой мэдээлэлтэй болдог.
Ямарч боловсролын байгууллага өөрийн vйл ажиллагааны vр дvн, төлөвлөгөө хянаж шалгадаг тогтсон дотоод механизмтай байдаг. Иймд өөрийн vнэлгээ хийхдээ энэхvv дотоод хяналтаар илрvvлсэн зvйлсийг анхааралдаа авах нь зvйтэй. Ингэснээр өөрийн vнэлгээ дотоодын хяналтын сайн муу талыг илрvvлэн сайжруулж, vр ашгийг нь дээшлvvлэхэд тусалдаг. · өөрийн vнэлгээний тайлан нь сургуулийн сурталчилгаа биш, vйл ажиллагааны байдлаа судлан шинжилж, өөртө шvvмжлэлтэй хандан хийсэн бодит vнэлгээ юм.
Иймд өөрийгөө, байгаа нөхцөл байдлаа дэлгэрэнгvй гоёж тоочин тайлбарлан бичих нь магадлан итгэмжлэхэд тавьж буй шаардлагыг хангахгvй. · өөрийгөө vнэлэх vйл ажиллагааны гол зорилго нь байгууллага өнөөгийнхөө байдалд өөрөө vнэлгээ өгч, vйл ажиллагаагаа хэрхэн сайжруулах талаар цаашдын стратегээ боловсруулж, тvvнийгээ хэрэгжvvлэх vе шатуудыг төлөвлөхөд оршино.
· Магадлан итгэмжлэл хийлгэх байгууллагын өөрийн vнэлгээний тайлан нь “Магадлан итгэмжлэл хийлгэх дээд болон мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагад тавих урьдчилсан шаардлага”, “Дээд болон мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагыг магадлан итгэмжлэх шалгуур”-ыг хэрхэн хангаж байгаагаа нотлон, “Дээд болон мэргэжлийн боловсролын байгууллагууд өөрийн vйл ажиллагаанд vнэлгээ хийх чиглэл” бvрээр vнэлгээ өгсөн /сайн талууд ба шийдвэрлэвэл зохих асуудлуудыг гаргасан/ байдлаар бичигдсэн байх ёстой.
САНХҮҮ, ЭДИЙН ЗАСГИЙН САЙДЫН ТУШААЛ
2001 оны 5 дугаар сарын 11 Дугаар 133
Аргачлал батлах тухай
Монгол Улсын “Нягтлан бодох бүртгэлийн хууль”-ийн 4-р зүйлийн 2 дахь заалтыг үндэслэн ТУШААХ нь:
1. Аж ахуйн нэгж байгууллагын “Санхүүгийн тайланд шинжилгээ хийх үлгэрчилсэн заавар”-ыг хавсралт ёсоор баталсугай.
2. Нягтлан бодох бүртгэлийн Олон улсын стандартад нийцүүлэн боловсруулсан энэхүү үлгэрчилсэн зааврыг 2001 оны 6 дугаар сарын 1-ний өдрөөс эхлэн аж ахуйн нэгж байгууллагын санхүүгийн үйл ажиллагаанд мөрдүүлэх ажлыг зохион байгуулахыг аймаг, нийслэл, дүүргийн Засаг даргын Тамгын газрын Санхүү, эдийн засгийн бодлогын хэлтсийн дарга нарт, энэ талаар мэргэжил, арга зүйг туслалцаа үзүүлж, хяналт тавьж ажиллахыг Салбарын хөгжлийн бодлого, зохицуулалтын газар/Д. Баясгалан/-т үүрэг болгосугай.
3. Энэ тушаал гарсантай холбогдуулан “Зөвлөмж шалгуур үзүүлэлтийг батлах тухай” Сангийн сайдын 1994 оны 18 тоот тушаалыг хүчингүй болсонд тооцсугай.
Аргачлал батлах тухай
Монгол Улсын “Нягтлан бодох бүртгэлийн хууль”-ийн 4-р зүйлийн 2 дахь заалтыг үндэслэн ТУШААХ нь:
1. Аж ахуйн нэгж байгууллагын “Санхүүгийн тайланд шинжилгээ хийх үлгэрчилсэн заавар”-ыг хавсралт ёсоор баталсугай.
2. Нягтлан бодох бүртгэлийн Олон улсын стандартад нийцүүлэн боловсруулсан энэхүү үлгэрчилсэн зааврыг 2001 оны 6 дугаар сарын 1-ний өдрөөс эхлэн аж ахуйн нэгж байгууллагын санхүүгийн үйл ажиллагаанд мөрдүүлэх ажлыг зохион байгуулахыг аймаг, нийслэл, дүүргийн Засаг даргын Тамгын газрын Санхүү, эдийн засгийн бодлогын хэлтсийн дарга нарт, энэ талаар мэргэжил, арга зүйг туслалцаа үзүүлж, хяналт тавьж ажиллахыг Салбарын хөгжлийн бодлого, зохицуулалтын газар/Д. Баясгалан/-т үүрэг болгосугай.
3. Энэ тушаал гарсантай холбогдуулан “Зөвлөмж шалгуур үзүүлэлтийг батлах тухай” Сангийн сайдын 1994 оны 18 тоот тушаалыг хүчингүй болсонд тооцсугай.
Тодорхойлолт
……. овогтой…… миний бие 1999 оноос хойш 86-р сургуульд Монгол хэл Уран зохиолын багшаар 10 жил ажилласан.
….. овогтой ……. нь 2002-2007 онд Сонгино Хайрхан Дүүргийн “Ирээдүй Цогцолбор” Математик Гадаад хэлний гүнзгийрүүлсэн сургалттай 86-р сургуульд суралцаж байсан.Энэхүү хугацаанд ………… сурч байсан анги даасан багшаар 5 жил ажилласан.
…… нь сургуулиас зохиосон олон нийтийн үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцдог, хичээлийн идэвхи санаачлага сайн, урлаг спортын тэмцээн уралдаанд удаа дарааллан амжилттай оролцож байсан сургуулийн манлайлагч шилдэг сурагчдын нэг болохыг тодорхойлов.
….. овогтой ……. нь 2002-2007 онд Сонгино Хайрхан Дүүргийн “Ирээдүй Цогцолбор” Математик Гадаад хэлний гүнзгийрүүлсэн сургалттай 86-р сургуульд суралцаж байсан.Энэхүү хугацаанд ………… сурч байсан анги даасан багшаар 5 жил ажилласан.
…… нь сургуулиас зохиосон олон нийтийн үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцдог, хичээлийн идэвхи санаачлага сайн, урлаг спортын тэмцээн уралдаанд удаа дарааллан амжилттай оролцож байсан сургуулийн манлайлагч шилдэг сурагчдын нэг болохыг тодорхойлов.
Subscribe to:
Posts (Atom)
